Ariassos Antik Kenti

Antalya ilinin Döşemealtı ilçesinde, Toros dağları üzerinde 900 ila 1100 metre yükseklikte yer alan Ariassos veya Ariasos, antik çağda Pisidya olarak bilinen bölgede kurulmuş bir yerleşim yeridir. Antalya-Burdur karayolunun 45. kilometresinde, Çubuk Geçidi'nden sonra 1 kilometre batıda ve Akkoç köyü sapağında konumlanan kent, dik bir yamaç üzerinde şekillenmiştir.

Kentin kökeni Helenistik döneme, MÖ 3. yüzyıla dayanmakta olup, aslen Seleukos İmparatorluğu'na aitti. MÖ 189 yılında Helenistik Bergama Krallığı'na geçen yerleşim, son kralı III. Attalus'un krallığını MÖ 133'te Roma Cumhuriyeti'ne bırakmasıyla Roma egemenliğine dahil oldu. Octavian Augustus döneminde Roma'nın Galatya eyaletinin bir parçası yapılan Ariassos, ilerleyen dönemde başkenti Perge olan geç Roma Pamfilya Secunda eyaletinde yer aldı.

Tarihsel kayıtlarda kent ilk kez MÖ 100 civarında Efesli Artemidorus tarafından Aarassos adıyla zikredilmiş, bu alıntı bir asır sonra Strabon tarafından aktarılmıştır. Sonraki dönemde MS 2. yüzyılda Batlamyus tarafından anılan yerleşim, Hristiyan piskoposluk listelerinde de kendine yer bulmuştur. Kentte basılmış antik sikkeler günümüze ulaşmıştır.

Ariassos'ta ayakta kalan kalıntılar ağırlıklı olarak Roma ve Bizans dönemlerine aittir; önceki Helenistik döneme ait çok az iz kalmıştır. Kentin en iyi korunmuş yapısı, MS 3. yüzyıla tarihlenen ve bir zamanlar üzerinde dört heykel taşıyan üç kemerli anıtsal şehir girişidir. Bu görkemli kapının yanı sıra alanda geniş bir nymphaeum yani çeşme, hamam kalıntıları, büyük bir yerleşim alanı ve çok sayıda cenaze anıtı bulunmaktadır.

Antik dönemde kent sakinlerinin bağcılık, şarapçılık ve zeytinyağı üretimiyle geçindiği anlaşılmaktadır. Geç Roma döneminde yaşanan bir deprem neticesinde kentin yıkıldığı ve bu nedenle terk edildiği sanılmaktadır. Arkeolojik kalıntılar, kentin bu ekonomik ve sosyal faaliyetlerinin izlerini taşımaktadır.

Erken Hristiyanlık döneminde bir piskoposluk merkezi olan Ariassos'un üç piskoposunun adı tarihe geçmiştir. Pammenius 381 yılındaki Birinci Konstantinopolis Konsili'ne, Theophilus 451 yılındaki Kalkedon Konsili'ne ve Ioannes ise 458 yılında İmparator I. Leo'ya yazılan ortak mektuba imza atmıştır. Günümüzde yerleşik bir piskoposluk olmasa da, Katolik Kilisesi tarafından titular makam olarak listelenmektedir.