Iotape Efsanesi

Antik Kilikya kıyılarında, Selinus yakınlarında yer alan ve günümüzde bölge halkı arasında Aytap olarak bilinen Iotape kenti, Roma İmparatorluğu döneminden izler taşıyan antik bir liman yerleşimidir. Antalya iline bağlı Alanya ilçesinin 33 kilometre doğusunda, Gazipaşa yolu üzerinde, Uğrak sahilinde Akdeniz kıyısında konumlanmıştır.

Tarihsel kayıtlara ve söylencelere göre kentin adı, M.S. 38-72 yılları arasında yaşamış Kommagene Kralı IV. Antiochus'un karısı Iotape'den gelmektedir. Kral Antiochus IV, yaklaşık 52 yılında bu yerleşimi kurmuş ve kenti, 38 yılından ölüm tarihi olan 52 yılına kadar Kommagene Kraliçesi olan kız kardeşi ve eşi Iotape'nin anısına adamıştır.

Kral Antiochus IV, bu bölgeyi kenti kurmak için özellikle seçmiştir; çünkü burada birbirine yakın iki koy, denizden gelebilecek istilalara karşı kenti koruyan yüksek bir plato ile birlikte doğal bir liman oluşturmaktadır. Denize doğru uzanan yüksekçe burun akropol konumundadır ve surlarla çevrilerek kale görünümü kazanmıştır.

Kentte yer alan yapılar büyük ölçüde tahrip olmuştur, ancak ayakta kalabilen en belirgin yapılar arasında hamam ve günümüze kadar korunan kanalizasyon sistemi yer almaktadır. Akropolün karaya bağlandığı vadide bulunan Liman Caddesi'nin iki yanında üç basamaktan oluşan krepisler ve aralarında heykel kaideleri yer alır; bu kaidelerdeki yazıtlar kentin başarılı sporcularından ve hayırseverlerinden söz etmektedir.

Akropolün doğusundaki koyda üç nefli, dikdörtgen planlı bir bazilika bulunmaktadır. Kentteki tek nefli küçük kilise kalıntısında ise Hagios Georgios Stratelates'in betimlendiği fresk izleri görülebilmektedir. Ayrıca günümüzde kentin ortasından geçen Antalya-Mersin karayolunun güneyinde 8 metreye 12.5 metre boyutlarında bir tapınak kalıntısı mevcuttur.

Kommagene Krallığı ile birlikte İotape de M.S. 72 yılında Roma İmparatoru Vespasianus tarafından Roma'ya bağlanmış, ancak kent kendi adına sikke basma geleneğini sürdürmüştür. İmparatorlar Trajan'dan Valerian'a kadar antik çağda kent kendi adına sikkeler basmış, bu sikkelerin ön yüzünde imparator büstü, arka yüzünde ise Apollo, Tyche veya Perseus betimleri yer almıştır.

Kentin doğu ve kuzey tepelerinde yer alan nekropolde anıt mezarların yanı sıra tonoz örtülü küçük mezar yapıları da bulunmaktadır. Sit alanı olan kentin sırtları güzel manzaraya sahip olması nedeniyle günümüzde yapılaşma tehdidi altında kalmaktadır.

Günümüzde Iotape ören yerine giriş ücretsiz olup, antik liman kalıntılarının bulunduğu küçük koy, yaz aylarında Alanya'dan hareket eden guletlerin ve turistlerin uğrak yeridir. Ziyaretçiler kamp yapabilmekte, doğal mağaralarda yüzebilmekte ve kentin güneyindeki kumsaldan denize girebilmektedirler.