Kandyba Antik Kenti Tarihi

Kandyba veya Candyba, günümüzdeki idari taksimata göre Antalya ilinin Kaş ilçesine bağlı Çataloluk Köyü sınırları içerisinde yer alan antik bir Likya kentidir. Bu tarihi yerleşim, Kaş'ın 13 kilometre kuzeyinde, Kasaba Ovası'na hâkim yüksek bir tepe üzerine kurulmuştur. Günümüzdeki yerleşim olan Çataloluk köyü ise antik kalıntıların hemen güneyinde bulunmaktadır.

Yerleşimin kökeni ve adına dair farklı etimolojik ve mitolojik görüşler mevcuttur. Kandyba sözcüğünün Luwi veya Likçe dillerinden geldiği tahmin edilmektedir ve bu dillerde 'Ana Tanrıçanın erkeği' ya da 'Baş Tanrı’ya ait' anlamında bir isim olduğu düşünülmektedir. Antik dönem yazarlarından Bizanslı Stephanos ise aktardığı mitolojik bir geleneğe göre kentin adını Deukalion'un oğlu Candybus'tan aldığını belirtir. Ayrıca Tunç Çağı'na tarihlenen Hitit kayıtlarında bu şehrin Hinduwa adıyla anılmış olabileceği üzerinde durulmaktadır.

Kandyba adı, Likçe belgelerde Xãkbi olarak geçen ismin Grekçe versiyonudur. Hititçe tabletlerde geçen Hinduwa ile olan olası bağı, yerleşimin Tunç Çağı'na kadar uzanan köklü bir geçmişe sahip olabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte antik kaynaklar ve coğrafi veriler, kentin adlandırma evrelerinin yerli Anadolu dilleri ile Helenistik etkileşimler arasında şekillendiğini göstermektedir.

Antik dönemde Kandyba, Likya bölgesinin daha küçük ölçekli şehirlerinden biri olmasına rağmen siyasi statüsü dikkate değerdir. Kent, Likya Birliği'nde oy hakkına sahip bağımsız bir polis yani şehir devleti olarak varlık göstermiş ve kendi adına sikke basma yetkisine sahip olmuştur. Bölgedeki köylülerden edinilen antik bir sikke üzerinde 'KAND' harflerinin bulunması, bu nümismatik veriyi doğrulamaktadır.

Roma İmparatorluğu döneminde Likya eyaletine bağlanan Kandyba, idari yapılanma içinde dini bir merkez haline de gelmiştir. Kentin piskoposluğu, eyaletin başkenti olan Myra'nın metropolit makamına bağlı bir suffragan yani yardımcı piskoposluk olarak hizmet vermiştir. Tarihi kayıtlarda bu makama hizmet etmiş iki piskoposun adı günümüze ulaşmıştır. Constantinus adlı piskopos 787 yılında düzenlenen İkinci İznik Konsili'ne katılırken, Basilius adlı piskopos ise 879 yılındaki I. Fotios'un Konstantinopolis Konsili'nde yer almıştır.

Geçmişte aktif bir piskoposluk merkezi olan Kandyba, günümüzde artık yerleşik bir piskoposluk barındırmamaktadır. Katolik Kilisesi tarafından itibari bir piskoposluk makamı olarak listelenmeye devam etmektedir.

Kandyba'nın arkeolojik kalıntıları arasında kaya mezarları önemli bir yer tutar. Bu alandaki kaya mezarlarının bazıları son derece özenli ve güzel bir işçilikle inşaa edilmiştir. Ayrıca alan incelemelerinde Likya karakterleriyle yazılmış kusursuz bir yazıt da keşfedilmiştir.

Bugün antik Kandyba kalıntılarını ziyaret edenleri yüksek bir tepe üzerinde, Kasaba Ovası'na bakan coğrafi bir konum karşılamaktadır. Çataloluk Köyü'nün güneyinde kalan bu arkeolojik alanda sur kalıntıları, etkileyici kaya mezarları ve dönemin mimari dokusunu yansıtan izler günümüze ulaşan kalıntılar arasındadır.