Alara qal’asining tarixi va xususiyatlari

Alara qal’asi Alanyaning 37 kilometr g‘arbida, dengizdan 7 kilometr ichkarida va Alara daryosining sharqiy qirg‘og‘ida joylashgan tik tepalik ustiga qurilgan.

Manbalarda qal’aning bunyod etilgan davri turlicha qayd etiladi. Turk manbalarida qal’a 1232-yilda Rum saljuqiylar sultoni Alouddin Kayqubod tomonidan qurdirilgani aytilsa, boshqa yozuvlarda u Vizantiya imperiyasi davrida barpo etilgani va XI asrda Kilikiya arman qirolligining g‘arbiy istehkomiga aylangani qayd etilgan.

Tarixiy manbalarga ko‘ra, qal’a hokimi saljuqiylar sultoni Alouddin Kayqubod Alanyani zabt etganini anglagach, 1231-yilda qal’ani taslim qilgan.

Tarixiy Buyuk ipak yo‘lida joylashgan bu inshootning asosiy vazifasi Alara daryosi bo‘yidagi Alaraxonda to‘xtaydigan karvonlarning xavfsizligini ta’minlash hamda talonchiliklarning oldini olishdan iborat bo‘lgan.

Qal’a 200 metrdan 500 metrgacha ko‘tariladigan tik tepalikda joylashgani va qoyali relyefi tufayli olinishi qiyin bo‘lgan mustahkam inshoot sifatida e’tiborni tortadi.

Inshoot tashqi qal’a va ichki qal’a (sitadel) deb nomlangan ikki asosiy qismdan iborat.

Qal’a ichiga kirish uchun qoyalarga o‘yib yasalgan qorong‘i yo‘lak mavjud. Turk manbalarida bu yo‘lak 120 zinapoyadan iborat ekani ko‘rsatilsa, boshqa manbalarda bu son 180 atrofida ekani aytiladi.

Yo‘lakning o‘rtalariga kelib, suv zaxirasini ta’minlash maqsadida qoyalarga o‘yib yasalgan sardobalar yoki yer osti omborlariga ochiluvchi chuqur joylashgan.

Ichki qal’a qoldiqlari orasida kichik saroy, qo‘riqchilar va harbiylar uchun xonalar, hammom hamda masjid qoldiqlari mavjud.

Hudud maxsus ziyoratgoh yoki o‘rganish maskani sifatida to‘liq tartibga solinib jamoatchilikka ochilmagani bois, bugungi kunda vayronalar va qoldiqlarni ko‘zdan kechirishda yovvoyi o‘simliklar hamda buzilgan devorlarga e’tibor qaratish talab etiladi.

Antaliya viloyat ma’muriyati 2011-yilda Alara qal’asini qayta tiklash (restavratsiya qilish) va uni diqqatga sazovor joy sifatida aholiga ochish masalasini muhokama qilgan.