Antiocheia ad Cragum Efsanesi

Antiocheia ad Cragum antik kenti, Antalya ilinin Gazipaşa ilçesinin Güneyköy mahallesi yakınlarında, Akdeniz kıyısında sarp kayalar üzerinde konumlanmaktadır. Alanya'nın 60 kilometre doğusunda, antik çağda Dağlık Kilikya olarak bilinen bölgede yer alan bu yerleşim yeri, adını ve kökenini tarihin derinliklerinden gelen anlatılara ve krallara borçludur.

Tarihi kayıtlara ve söylencelere göre şehir, MÖ yaklaşık 170 yılında IV. Antiohos Epifanis tarafından kurulmuştur. Kentin adı ve kuruluşu, Hellenistik dönemin çalkantılı siyasi atmosferinde şekillenmiş, ilerleyen yüzyıllarda ise Kommagene Kralı IV. Antiochus'un adıyla anılmaya başlanmıştır.

Şehrin kaderi yüzyıllar boyunca el değiştirmelerle örülmüştür. MÖ 1. yüzyılın ortasından MS 3. yüzyılın ortasına kadar sikke bastıran yerleşim, son sikkelerini Roma İmparatoru Valerianus döneminde çıkararak adeta kendi antik ihtişamının son parıltılarını kayda geçirmiştir. 12. yüzyılda Küçük Ermenistan krallığının topraklarına katılan şehir, 1332 yılında ise Hospitalier Şövalyeleri tarafından ele geçirilmiştir.

Orta Çağ'ın ve papalığın belgelerinde şehir farklı isimlerle anılmıştır. Papa XXII. John'un papalık fermanında 'Antiocheta in Rufine' olarak geçen yerleşim; Antiochetta, Antiocheta ve Antiochia Parva gibi çeşitli unvanlar almıştır. Bazı akademisyenler bu gizemli kentin Cragus şehriyle ya da Sidyma ile aynı yer olduğunu savunsa da, bu iddialar tarihsel tartışmaların ve efsanevi ihtimallerin bir parçası olarak kalmıştır.

Kentin kalıntıları üç ayrı yükselti üzerinde, ziyaretçilere adeta bir açık hava labirenti sunar. Birinci bölümde sütunlu cadde, agora, hamam, zafer takı ve kilise kalıntıları yer alırken; ikinci bölüm Kilikya bölgesine özgü mezar yapılarından oluşan bir nekropol alanıdır. Üçüncü bölüm ise denize uzanan sarp kayalar üzerindeki Orta Çağ kale kalıntılarıyla şekillenmiştir.

Ören yerinin kalpleri arasında, kentin kuzeyinde mimari elemanları seçilebilen bir tapınak ve üç duvarı apsis şeklinde olan dini işlevli Triconchos yapısı bulunur. Arkeolojik kazılarda gün yüzüne çıkan buluntular arasında, iyi durumdaki yüzü ve saçındaki yılanlarıyla dikkat çeken mitolojik Medusa figürü ile lahitler ve mozaikler kentin geçmişine ışık tutmaktadır.

Bizans döneminde Antiochia Parva, Doğu Diyosezi'ndeki Roma eyaleti İsaurya'nın piskoposluğuna ev sahipliği yapmış ve Antakya Patrikhanesi'ne bağlı bir merkez olmuştur. Tarih boyunca Antonius, Theodosius, Acacius, Zacharias ve Theophanes gibi isimlerin katıldığı konsillerde anılan bu piskoposluk, günümüzde Roma Katolik Kilisesi'nin kaldırılmış ve fahri unvan piskoposluğu olarak kayıtlarda yer almaktadır.

Bugün Güneyköy sınırları içerisinde yer alan ve iki saatlik bir yürüyüşle gezilebilen Antiochia ad Cragum, antik Akdeniz'in rüzgarını ve sarp kayalardaki gizemini günümüze taşımaktadır. Ziyaretçiler, mübadele ve değişimlerin izini süren bu benzersiz coğrafyada, geçmişin efsanevi yankıları eşliğinde yürümektedir.