Alanya qalasi afsonasi

Alanya qalasi dengiz sathidan taxminan 250 metr balandlikda joylashgan tik yarim orolda bunyod etilgan. Qadimda Kandeleri deb atalgan aholi punktining ramzi bo’lgan ushbu yodgorlik hudud tarixi va afsonalariga mezbonlik qilmoqda.

Qalaning kelib chiqishi ellinistik davrga borib taqaladi. Manbalarga ko’ra, qalaning poydevori miloddan avvalgi 2. asrda rimlik qaroqchi Tryhos jangchilari tomonidan Korakesion nomi bilan qo’yilgan. Sharqiy O’rta yer dengizidagi qaroqchilik faoliyatidan bezovta bo’lgan rimliklar qalani miloddan avvalgi 64-65 yillarda qo’lga kiritgan.

Bugungi kungi salobatli tarixiy qiyofasi asosan 13. asr saljuqiy me’morchiligiga tegishli. Qalani 1220-1221 yillarda shaharni egallab, qaytadan qurdirgan Saljuqiy sultoni I. Alouddin Kayqubod qayta qurdirgan va Saljuqiylar davlatiga qo’shgan.

Saljuqiylar davridagi keng ko’lamli qurilish ishlari natijasida shakllangan qalaning devorlari jami 6,5 kilometr uzunlikda. Devorlar reja asosida Ehmedek, Ichqala, Adam Atajag’i, Jilvarda burni, Arab Avliyosi va Esat burjini kuzatib, Tophane va Tersaneni kesib o’tib Qizilquvlda tugaydigan qilib qurilgan.

Me’moriy jihatdan qal’asozlik san’atining durdonalaridan biri bo’lgan inshootda jami 83 ta minora va 140 ta burj mavjud. O’rta asrlarda devorlar ichida yashagan shaharning suv ehtiyojini qondirish maqsadida 1200 tacha sardoba qurilgan bo’lib, bu sardobalarning bir qismi hozirgi kunda ham foydalanib kelinmoqda.

Tarix davomida qo’ldan-qo’lga o’tgan qala saljuqiylardan so’ng navbatma-navbat Karamanog’ullari va Mamluklar boshqaruviga o’tgan, so’ngra I. Sulaymon tomonidan Usmonlilar imperiyasiga qo’shib olingan. Usmonlilar davrida hudud faqat mudofaa maqsadidagigina bo’lmay qolgan, 19. asrda devorlar ichida ko’plab uylar qurilgan.

Yarim orolning cho’qqisida joylashgan va hozirda ochiq osmon ostidagi muzey sifatida tashkil etilgan Ichqala – Saljuqiy sultoni Alouddin Kayqubod saroyini qurdirgan hududdir. Bugungi kunda ham qalaning ichida hayot davom etmoqda.

Tashrif buyuruvchilar qalaga avtotransport vositalarida chiqishlari mumkin, shuningdek, piyoda taxminan 1 soatda Ichqalaga yetib borishlari yoki osma yo’l orqali sayohat qilib, ushbu tarixiy obida va O’rta yer dengizi manzarasini kashf etishlari mumkin.