شهر باستانی آریاسوس: تاریخ، ویرانه‌ها و موقعیت مکانی

آریاسوس یا آریاس شهری در پیسیدیا، در آسیای صغیر بود که روی یک تپه شیب‌دار در داخل خشکی از سمت آتالیا، در ارتفاع 900 تا 1100 متری در کوه‌های توروس در مرزهای مدرن دوشه‌آلتی در استان آنتالیا ساخته شده است. این شهر در یک کیلومتری غرب گردنه چوبوک واقع شده و از طریق خروجی روستای آکوچ در بزرگراه آنتالیا-بوردور قابل دسترسی است.

این شهر در دوره هلنیستی در قرن 3. پیش از میلاد تأسیس شد و در اصل متعلق به امپراتوری سلوکی بود. در سال 189. پیش از میلاد به پادشاهی هلنیستی پرگامون واگذار شد. پس از اینکه آتالوس سوم پادشاهی خود را در سال 133. پیش از میلاد به جمهوری روم واگذار کرد، آریاسوس تحت فرمان اکتاویان آگوستوس در استان رومی گالاتیا ادغام شد و بعدها در فهرست‌های کلیسایی در استان متأخر رومی پامفیلیا سکوندا ظاهر شد.

از نظر منابع تاریخی، این شهر در حدود سال 100. پیش از میلاد توسط آرتمیدوروس افسوسی با نام آاراسوس ذکر شد که اثر او یک قرن بعد توسط استرابون نقل شد. دیگر ذکرهای باستانی شامل بطلمیوس در قرن 2. میلادی و همچنین حضور در فهرست‌های اسقف‌نشین‌های مسیحی Notitiae Episcopatuum است. سکه‌های ضرب شده در آریاسوس نیز امروزه باقی مانده‌اند.

بقایای باستان‌شناسی در آریاسوس عمدتاً به دوران روم و بیزانس تعلق دارند و آثار بسیار کمی از دوره هلنیستی اولیه باقی مانده است. بهینه‌ترین سازه حفظ شده، یک ورودی شهری سه طاقی قرن 3. میلادی است که زمانی چهار مجسمه بر فراز آن قرار داشت. دیگر سازه‌های ویران شده برجسته شامل یک نیمفائوم وسیع، حمام‌های عمومی، یک منطقه مسکونی بزرگ و تعداد فراوانی آثار یادبود تدفینی است.

زندگی اقتصادی در دوران باستان بر محور باغداری انگور، شراب‌سازی و تولید روغن زیتون می‌چرخید. محققان بر این باورند که این شهر به دلیل زمین‌لرزه‌ای در اواخر دوره روم دچار تخریب شدیدی شد که در نهایت منجر به متروکه شدن آن گردید. بقایای باستان‌شناسی ردپای این فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی را به همراه دارند.

در دوران مسیحیت، آریاسوس به عنوان یک مرکز اسقف‌نشین خدمت کرد و نام سه اسقف به طور تاریخی ثبت شده است: پاممنیوس در نخستین شورای قسطنطنیه در سال 381.، تئوفیلوس در شورای خلقیدون در سال 451.، و یوهان به عنوان امضاکننده یک نامه مشترک امپراتوری در سال 458. اگرچه دیگر یک اسقف‌نشین مسکونی نیست، اما توسط کلیسای کاتولیک به عنوان یک کرسی اسقفی افتخاری فهرست شده است.