تاریخ مسجد مناره شیاردار آنتالیا

مسجد مناره شیاردار یا مسجد جامع آنتالیا، یکی از نخستین سازه‌های اسلامی در آنتالیا و اثری متعلق به قرن سیزدهم میلادی از دوران سلجوقی است. این بنا که در محله کاله کاپیسی در منطقه کاله ایچی واقع شده، امروزه به مهم‌ترین نماد آنتالیا تبدیل گشته است.

ریشه‌های مناره شیاردار به اوایل قرن سیزدهم بازمی‌گردد. پس از فتح آنتالیا توسط سلجوقیان در سال 1216، مسجدی در حدود سال 1230 بر روی بقایای یک کلیسای ویران‌شده بیزانسی ساخته شد. خود مناره نیز در دوران سلطنت علاءالدین کیقباد اول که به خاطر فعالیت‌های عمرانی گسترده‌اش در آناتولی شناخته می‌شود، احداث گردید.

مسجد اصلی در قرن چهاردهم یا تخریب شد یا به مخروبه تبدیل گشت. این بنا در سال 1373 توسط محمد بیک از دودمان حمیدوغه الله مرمت و بازسازی شد. این سازه در بخشی از قرن بیستم به عنوان موزه آنتالیا نیز خدمت می‌کرد.

این مسجد دارای نقشه مستطیلی است و نمونه‌های اولیه معماری مذهبی چند گنبدی در آناتولی را بازتاب می‌دهد. سالن عبادت با شش گنبد پوشیده شده که توسط دوازده ستون آرایش‌یافته در دو ردیف با سرستون‌های عتیقه متعلق به دوره رومی یا بیزانسی پشتیبانی می‌شود. دیوارهای آن از سنگ تراش‌خورده است.

بارزترین عنصر بنا یعنی مناره، بر روی پایه مربعی‌شکل از سنگ تراش‌خورده با آجرهای قرمز ساخته شده است. این مناره دارای بدنه‌ای شیاردار است و 38 متر ارتفاع دارد و با یک پکان پله‌ای با 90 پله قابل دسترسی است. بخش بدنه با آجر و کاشی‌های فیروزه‌ای و آبی تیره تزئین شده است.

در میان سازه‌های موجود در این مجموعه می‌توان به مناره شیاردار، مسجد شیاردار، مدرسه غیاث‌الدین کیخسرو، مدرسه سلجوقی، مولوی‌خانه، آرامگاه زنجیرقیران و آرامگاه نگار خاتون اشاره کرد.

مدرسه غیاث‌الدین کیخسرو در سال 1239 توسط آتاکبی ارماغان به نام غیاث‌الدین کیخسرو دوم ساخته شد. در روبروی آن، بقایای مدرسه سلجوقی قرار دارد که گمان می‌رود اثری از قرن سیزدهم باشد.

آرامگاه زنجیرقیران در شمال مناره شیاردار و در باغ بالایی قرار دارد. با وجود اینکه سبک سلجوقی دارد، اما با نمای بیرونی ساده و پنجره‌هایش، ویژگی‌های آرامگاه‌های عثمانی را به همراه دارد. این آرامگاه در سال 1377 ساخته شده و از 3 مقبره محافظت می‌کند.

آرامگاه نگار خاتون در شمال مسجد شیاردار واقع شده است. این بنا یک آرامگاه شش‌ضلعی سلجوقی با ظاهری ساده است و متعلق به سال 1502 میلادی می‌باشد. مولوی‌خانه در غرب آن نیز احتمالاً در سال 1225 توسط علاءالدین کیقباد اول ساخته شده و امروزه به عنوان گالری هنرهای زیبا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کارهای مرمتی روی این مسجد در سال‌های 1953 و 1961 انجام شد و یک بازسازی جامع بین سال‌های 2007 تا 2010 به اتمام رسید. در جریان آخرین مرمت، کانال‌های آب تاریخی در زیر بنا کشف شد که امروزه از طریق کف شیشه‌ای قابل مشاهده است.