Yivli Minare Camii Tarihi

Yivli Minare ya da Antalya Ulu Camii, Antalya'daki ilk İslami yapılardan biridir ve 13. yüzyıla ait bir Selçuklu eseridir. Kalekapısı semtinde, Kaleiçi'nde yer alan yapı, günümüzde Antalya'nın en önemli sembolü haline gelmiştir.

Yivli Minare'nin kökenleri 13. yüzyılın başlarına uzanmaktadır. Antalya'nın 1216 yılındaki Selçuklu fethinin ardından, yıkık bir Bizans kilisesinin kalıntıları üzerine 1230 civarında bir cami inşa edilmiştir. Minare ise Anadolu'da geniş çaplı imar faaliyetleriyle tanınan I. Alâeddin Keykubad'ın saltanat döneminde yaptırılmıştır.

Orijinal cami 14. yüzyılda ya yıkılmış ya da harabe haline gelmiştir. 1373 yılında Hamitoğulları Hanedanı'ndan Mehmet Bey tarafından yeniden inşa edilmiştir. Yapı, 20. yüzyılda bir dönem Antalya Müzesi olarak da hizmet vermiştir.

Cami, dikdörtgen bir plana sahiptir ve Anadolu'daki çok kubbeli dinî mimarinin erken örneklerini yansıtır. İbadet salonu, iki sıra halinde düzenlenmiş ve Roma veya Bizans dönemine ait antik başlıklar taşıyan on iki sütunun desteklediği altı kubbe ile örtülüdür. Duvarları kesme taştandır.

Yapının en belirgin unsuru olan minare, kesme taş kare bir kaide üzerine yükselen kırmızı tuğladan yapılmıştır. Sekiz yivli gövdeye sahip olan minare 38 metre yüksekliktedir ve 90 basamaklı bir merdivenle çıkılmaktadır. Gövde kısmı tuğla ve turkuvaz ile koyu mavi renkli çinilerle süslenmiştir.

Külliyede bulunan yapılar arasında Yivli Minare, Yivli Camii, Gıyaseddin Keyhüsrev Medresesi, Selçuklu Medresesi, Mevlevihane, Zincirkıran Türbesi ve Nigar Hatun Türbesi yer alır.

Gıyaseddin Keyhüsrev Medresesi, Atabey Armağan tarafından 1239 tarihinde II. Gıyaseddin Keyhüsrev adına yaptırılmıştır. Karşısında bir 13. yüzyıl yapıtı olduğu sanılan Selçuklu Medresesi kalıntıları bulunur.

Zincirkıran Türbesi, Yivli Minare'nin kuzeyinde üst bahçededir. Selçuklu tarzında olmasına rağmen sade dış yüzeyi ve pencereleriyle Osmanlı türbeleri karakterini taşır. 1377 yılında yaptırılmış olup 3 mezarı korumaktadır.

Nigâr Hatûn Türbesi, Yivli Camii'nin kuzeyindedir. Altıgen planlı, sade görünürlü bir Selçuklu türbesi olup 1502 yılından kalmadır. Batısındaki Mevlevihane'nin ise I. Alâeddin Keykubad tarafından 1225 yılında yaptırıldığı sanılmaktadır ve günümüzde güzel sanatlar galerisi olarak kullanılmaktadır.

Cami üzerinde 1953 ve 1961 yıllarında onarım çalışmaları yapılmış, 2007 ile 2010 yılları arasında ise kapsamlı restorasyon tamamlanmıştır. Son restorasyon sırasında yapının altında tarihi su kanalları ortaya çıkarılmış olup günümüzde cam zemin altından görülebilmektedir.