Yeni Cami ya da Valide Sultan Camii, İstanbul'da 1597 yılında Sultan III. Murad'ın eşi Safiye Sultan'ın emriyle temeli atılan ve 1665'te zamanın padişahı IV. Mehmed'in annesi Turhan Hatice Sultan'ın çabalarıyla ibadete açılan bir Osmanlı imparatorluk yapısıdır.
İnşaat, Safiye Sultan tarafından iktidarı temsil etmek amacıyla Eminönü'nde başlatılmıştır. Bölgenin ticari önemi ve Yahudi nüfusun mülklerinin istimlak edilmesi süreçleri projeye yön vermiştir. İlk mimar Davud Ağa'nın vefatı üzerine görevi Dalgıç Ahmed Ağa devralmış, ancak III. Mehmed'in ölümü ve Safiye Sultan'ın saraydan uzaklaştırılmasıyla yapı uzun yıllar atıl kalmıştır.
Yarım kalan ve halk arasında "Zulmiye" olarak anılan metruk yapı, 1660 Büyük İstanbul Yangını'nda zarar görmüştür. Aynı yıl Turhan Hatice Sultan'ın girişimi ve mimarbaşı Mustafa Ağa'nın sorumluluğunda yeniden başlatılan çalışmalar 1665 yılında tamamlanmış ve cami "Adliye" adıyla açılmıştır.
Klasik Osmanlı mimarisinin revaklı avlulu şemasını devam ettiren yapı, merkezi plana sahiptir. Ana kubbe dört yönde yarım kubbelerle genişletilmiş olup, piramidi andıran yükselişi ile dikkat çeker. Yapıda kesme küfeki taşı, mermer ve tuğla malzeme kullanılmıştır.
Caminin iç mekânı mavi, firuze ve yeşil tonlarındaki İznik çinileriyle süslenmiştir. Hünkâr mahfilinin altında Girit'in fethi sonrasında getirilen kırmızı renkli somaki mermer sütunlar yer almaktadır. Üçer şerefeli iki minare yapının silüetini tamamlar.
Yapı; Valide Sultan Türbesi, Hünkâr Kasrı, sebil, çeşme, sıbyan mektebi, darülkurra ve Mısır Çarşısı arastası ile bir külliye olarak tasarlanmıştır. Daha sonraki dönemlerde bu kompleks içerisine kütüphane, muvakkithane ve ek türbeler de eklenmiştir.
Wikimedia research dossier · Son kontrol: 2026-10-19 13:20:28
