مسجد جدید یا مسجد والده سلطان، یک بنای امپراتوری عثمانی در استانبول است که ساخت آن در سال 1597 به دستور صفیه سلطان، همسر سلطان مراد سوم آغاز شد و در سال 1665 با تلاش‌های تورخان خدیجه سلطان، مادر سلطان محمد چهارم، برای عبادت گشایش یافت.
ساخت این بنا توسط صفیه سلطان در منطقه امینونو به منظور نمایش قدرت آغاز شد. اهمیت تجاری منطقه و فرآیندهای مصادره املاک جمعیت یهودی جهت‌دهی پروژه را تعیین کرد. پس از فوت داود آقا، نخستین معمار، دالغیچ احمد آغا مسئولیت را بر عهده گرفت، اما با مرگ سلطان محمد سوم و دور شدن صفیه سلطان از دربار، پروژه سال‌ها رها شد.
این بنای نیمه‌کاره که در میان مردم به نام «ظلمیه» شهرت داشت، در آتش‌سوزی بزرگ استانبول در سال 1660 آسیب دید. کارهایی که در همان سال به ابتکار تورخان خدیجه سلطان و مسئولیت معمار باشی مصطفی آغا از سر گرفته شد، در سال 1665 به پایان رسید و مسجد با نام «عدلیه» افتتاح گردید.
این بنا با ادامه طرح حیاط رواق‌دار در معماری کلاسیک عثمانی، دارای پلان مرکزی است. گنبد اصلی در چهار جهت با نیم‌گنبدها گسترش یافته و با ارتفاع هرمی‌شکل خود جلب توجه می‌کند. در ساخت این بنا از سنگ تراشیده، مرمر و آجر استفاده شده است.
فضای داخلی مسجد با کاشی‌های ایزنیک در رنگ‌های آبی، فیروزه‌ای و سبز تزئین شده است. در زیر محفل سلطنتی، ستون‌های سنگ مرمر سرخ‌رنگی که پس از فتح کرت آورده شده‌اند، قرار دارند. دو مناره با سه بالکن، خط آسمان ساختمان را کامل می‌کنند.
این مجموعه به صورت یک کلیه شامل مقبره والده سلطان، قصر سلطنتی، سبیل، چشمه، مکتبخانه، دارالقرائت و بازار مصری (اراسته) طراحی شد. در دوره‌های بعدی کتابخانه، ساعت‌خانه و مقبره‌های اضافی نیز به این مجموعه افزوده شد.
Wikimedia research dossier · آخرین بررسی: 2026-10-19 13:20:28
