ایدبسوس که با نام‌های ایدبسوس یا ادهبسوس نیز شناخته می‌شود، شهری باستانی در منطقه لیکیه بود. این شهر در پای کوه‌های بی‌داغ و در غرب دره رودخانه آلاکیر واقع شده بود. امروزه ویرانه‌های آن در غرب منطقه کوچک کوزاغاجی در نزدیکی روستای کاراجائورن در ناحیه کوملوجا در استان آنتالیا در ترکیه قرار دارد. این محوطه باستانی که در فاصله 21 کیلومتری شمال-شمال غربی کوملوجا واقع شده، با جنگل پوشیده شده و دسترسی به آن دشوار است.
به جز یک سکه از دوران کلاسیک که به طور بحث‌برانگیزی به این شهر نسبت داده شده است، هیچ مدرکی دال بر وجود آن قبل از دوره هلنیستی وجود ندارد. ایدبسوس از زمان تأسیس خود در سال 168 قبل از میلاد عضو اتحادیه لیکیه بود. کتیبه‌ها بیان می‌کنند که این شهر یک پولیس (دولت‌شهر) و عضوی از یک سیمپولیتیا در کنار آکالیسوس و کورموس بوده است. در دوران روم، این ساختار مشترک توسط آکالیسوس رهبری می‌شد و با یک رأی واحد در اتحادیه لیکیه نمایندگی می‌شد.
منابع تاریخی از ایدبسوس با نام‌های مختلفی یاد می‌کنند. کاپیتو، نویسنده لیکیایی، در اثر 8 جلدی خود به نام ایساوریکا به شهر لیکیایی به نام ادهبسوس اشاره کرده است. این سکونتگاه همچنین در فهرست‌های کلیسایی تاریخی ظاهر می‌شود و فهرست کرسی‌های اسقفی افتخاری به رسمیت شناخته شده توسط کلیسای کاتولیک، ایدبسوس را به عنوان یک اسقف‌نشین تابع کرسی کلان‌شهری میرا، پایتخت لیکیای رومی، معرفی می‌کند.
ویرانه‌های این شهر برای اولین بار در سال 1842 توسط تی. آ. بی. اسپرات به عنوان ایدبسوس شناسایی شد که به مدت دو روز محوطه را بررسی کرد و چندین کتیبه را کپی نمود. اگرچه سایر محققان در طول زمان برای بررسی‌های کوچک‌تر از این محوطه باستانی بازدید کردند، اما بررسی دقیق تمام سازه‌های باقی‌مانده تا دهه 2000 تکمیل نشد.
به دلیل توپوگرافی زمین، شهر در جهت شمالی-جنوبی ساخته شده و مساحتی حدود 360 در 160 متر را اشغال کرده است. ساختمان‌های عمومی بزرگ‌تر و گورستان در مناطق مسطح‌تر در غرب ساخته شدند، در حالی که منازل مسکونی بیشتر زمین شیب‌دار شرقی را اشغال کردند. شیب شرقی با استفاده از دیوارهای تراس در ارتفاعات مختلف برای ایجاد راهروهای مسکونی باریک وسیع‌تر شد.
یک خیابان اصلی در غرب آکروپولیس وارد شهر شد و به سمت شمال امتداد یافت. در طول این جاده، از جنوب به شمال، یک تئاتر یونانی، یک مجموعه حمام-جیمناسیوم و یک کلیسا قرار داشت. محوطه مسطح بین تئاتر و حمام‌ها به عنوان آگورا خدمت می‌کرد. برخلاف سکونتگاه‌های باستانی دیگر، گورستان به طور پیوسته در طول خیابان اصلی امتداد یافته و به طور متراکم در مرکز شهر متمرکز شده بود.
آکروپولیس مساحتی معادل 120 در 150 متر را در جنوب شرقی سکونتگاه پوشش می‌داد و حدود 10 متر بالاتر از مرکز شهر قرار داشت. اضلاع شمالی و غربی آن با دیوارهای تقویت‌شده با سه برج محافظت می‌شدند، در حالی که اضلاع شرقی و جنوبی به صخره‌های طبیعی تند تکیه داشتند. یک هروئون از دوران روم و یک کلیسای بیزانس متعلق به قرن 5 یا 6 میلادی بر روی آکروپولیس ساخته شدند.
در دوران بیزانس، آکروپولیس طی جنگ‌های عرب و بیزانس در برابر حملات فزاینده اعراب به یک کاستروم یعنی قلعه کوچک با دیوارهای قوی‌تر تبدیل شد. در طول این تحول، مصالح سازه‌های دوره روم تا حدی دوباره مورد استفاده قرار گرفت. زمان دقیق متروکه شدن کامل شهر ناشناخته است.
Wikimedia research dossier · آخرین بررسی: 2026-10-01 23:46:25
