Arneai Efsanesi

Arneai veya Arneae, Capito'nun Isaurica adlı eserinde bahsedilen ve oral gelenekte iz bırakmış olan antik bir Likya kentidir. Günümüzde Antalya ilinin Finike ilçesine bağlı Ernez mahallesi yakınlarında konumlanan bu yerleşim, Myra'nın 26 kilometre kuzeybatısında yer almaktadır.

Kent, köyden güneye doğru uzanan kayalık bir tepecik üzerinde doğanın koruyucu elleriyle kurulmuş gibi üç yanı derin vadilerle çevrelenmiştir. Ulaşımı oldukça zor olan bu gizemli araziye, Limyra-Arykanda yolundan ayrılarak vadiye inen patikalardan ulaşıldığı söylenir.

Arneai'nin kökeni ve tarihi hakkında bilinenler oldukça sınırlıdır ancak efsaneler ve antik yazıtlar MÖ 1. yüzyılda kentin sympoliteialara dâhil olduğunu fısıldar. Yazıtlara göre yerleşim, Bizans Dönemi'nin sonuna kadar Myra'ya bağlı kalmış ve Myra'ya bağlı bir piskoposluk merkezi olarak dokuzuncu sırada anılmıştır.

Kalıntılar arasında yer alan Klasik Dönem'e ait kayalıklardaki iki kaya mezarı ve Likya tipi ahşap konstrüksiyon mezarlardaki Likçe yazıtlar, geçmişin derinliklerinden gelen izlerdir. Kalenin duvarlarındaki trapezoidal işçilikli bloklar bu ilk dönem yapıcılığını doğrular.

Hellenistik Dönem'de tepenin doğal yapısına uyum sağlayan elips biçimindeki bir savunma duvarı akropolü çevrelemiştir. Bu surların yapımında kullanılan işçilik, kentin zaman içindeki değişimine tanıklık eder.

Roma Dönemi'nde surların içine devşirme olarak yerleştirilen yazılı bloklar, sonradan misafirhaneye dönüştürülen bir hamamın varlığını müjdeler. Traianus'a adanan bu yapı, Likya kentlerinde eşsiz olan ve resmî konuk evi anlamına gelen "parokhion"un Arneai'deki varlığını ortaya koyar.

Bu dönemin efsanevi figürlerinden biri de Arneaili soylu kadın Lalla'dır. Dioteimos'un eşi ve imparator kültü rahibesi olan Lalla, yapıların dönüşümü ve onarımı için 3.000 dinar bağışta bulunmuş, bu cömertliği nedeniyle onurlandırılmıştır. Bir diğer yazıt ise yerel bir tanrı olan Tobaloas'a adanmıştır.

Kent, tarihin akışı içinde büyük sarsıntılar yaşamıştır. MÖ 141 yılındaki büyük depremden sonra Opramoas'tan yardım gördüğü, Kyaneaili Iason tarafından desteklendiği rivayet edilir. 5 Ağustos 240 depreminden sonra ise III. Gordianus'un para basma yetkisi verdiği sayılı kentler arasında yer almıştır.

Bizans Dönemi'nin izleri, yerleşimin güney yamacında saklı üç nefli Erken Bizans Kilisesi ile sürer. 3,65 metre çapındaki apsisi ve mozaik döşemeli narteksiyle dikkat çeken bu yapının yanı sıra, bir köy evinin duvarında eşit kollu bir Latin haçı kabartması bulunmuştur.

Bugün Arneai'yi ziyaret edenler, belirgin yapı kalıntılarından ziyade vadilerin rüzgârını ve kayalık tepenin sessizliğini bulurlar. Artık yerleşim piskoposluğu olmayan bu antika kent, Katolik Kilisesi tarafından sadece bir unvan piskoposluğu olarak listelenmektedir.