Karatay madrasasi Konyada, Karatay tumanidagi Adliye bulvarida joylashgan muhim tarixiy obidadir. Manbalarda binoning II Izzaddin Kaykovus davrida, 1250-1251-yillarda bunyod etilgani aytiladi. Ingliz tilidagi manbalarda esa tashkil etilgan yili 1251-yil deb ko‘rsatilgan.
Binoning meʼmori nomaʼlum. Ayvonning chap tarafidagi gumbazli hujrada Jaloliddin Karatay maqbarasining joylashgani uning aynan Karatay tomonidan qurdirilgani haqidagi fikrni kuchaytiradi. Madrasa saljuqiylar davrida hadis va tafsir ilmlarini o‘qitish uchun yopiq turdagi qilib Sille toshidan bir qavatli qilib qurilgan.
Sharqiy tomondagi kirish eshigi moviy va oq marmardan yasalgan bo‘lib, saljuqiylar davri tosh o‘ymakorligining sara namunalaridan sanaladi. Eshik ustida yozuvlar va naqshlar mavjud. Inglizcha manbalar bu nafis tosh portal Shimoliy Suriya ustalarining ishi bo‘lishi mumkinligini yozadi.
Kirish qismidan gumbaz bilan qoplangan, hozirda usti ochiq bo‘lgan hovliga o‘tiladi. Madrasa zalining markazi mozaik koshinlar bilan qoplangan gumbaz bilan o‘ralgan. Gumbaz bo‘yni va devorlarning yuqori qismlarida oyatlar bitilgan. G‘arbiy ayvonda esa Basmala va Oyatul Kursiy joylashgan.
Gumbazga o‘tish qismida Muhammad, Iso, Muso va Dovud payg‘ambarlarning hamda to‘rt xalifaning nomlari yozilgan. Devorlardagi mozaika koshinlarining katta qismi to‘kilib ketgan. Koshinlarda turkuvaz, to‘q ko‘k va qora ranglardan foydalanilgan.
Usmonlilar davrida ham foydalanilgan madrasa XIX asr oxirlarida tashlab qo‘yilgan. Bino 1954 yoki 1955-yillarda Koshin ashyolari muzeyi sifatida ziyoratga ochilgan. Muzeyda saljuqiy va usmonli davriga oid asarlar, jumladan Kubadobod saroyi koshinlari namoyish etiladi.
Kubadobod saroyi koshinlari xoch, yarim xoch, sakkiz qirrali yulduz va kvadrat shaklida bo‘lib, luster va sir osti texnikasida yasalgan. Bu asarlar Ko‘lbo‘yi qirg‘og‘idagi saroy xarobalaridan olib borilgan qazishmalar natijasida topilgan.
Binoda o‘tmishda turli taʼmirlash ishlari olib borilgan. Bino 2006-yilda umumiy taʼmirdan o‘tkazilgan, 2019-yilda esa boshqa bir restavratsiya loyihasi davom etayotgani qayd etilgan. Madrasa dushanba kunidan tashqari har kuni o‘z mehmonlarini kutib olishda davom etmoqda.
Wikimedia research dossier · Oxirgi tekshiruv: 2026-10-01 23:46:57
