Qadimiy shahar va Sillyon qal’asi haqida hikoya qilinuvchi afsonalardan biriga ko’ra, aholi punkti Argosdan kelgan koloniya sifatida tashkil topgan. Boshqa bir afsonaga ko’ra esa shahar Troya urushidan keyin bashoratchilar Mopsos, Kalxas va Amfilohos tomonidan Side va Aspendos bilan birgalikda barpo etilgan. Ushbu barcha rivoyatlar shaharning kelib chiqishiga oid qadimgi hikoyalarni shakllantiradi.
Qadimgi manbalar va afsonaviy rivoyatlarda ta’kidlanganidek, tik tepalik ustidagi ushbu manzilgoh o’zining strategik mavqei bilan ajralib turadi. Uning tub grek-pamfiliya tilidagi nomi Selywiys deb qayd etilgan bo’lib, u xet tilidagi Sallawassi so’zidan kelib chiqqan bo’lishi mumkin. Bugungi kunda mahalliy aholi tomonidan Yanköy Hisarı yoki Asar Köy deb ataladigan bu hudud chuqur tarixiy merosni o’zida saqlaydi.
Sillyon tik qirrali tepalik ustida qurilgani sababli uni boshdan-oyoq to’liq devor bilan o’rab chiqish talab etilmagan. Nishab eng kam bo’lgan g’arbiy va janubi-g’arbiy qismlardagina puxta tosh ustaligi va yuksak texnik mahorat bilan qurilgan mudofaa devorlari, minoralar va to’siqlar tiklangan. G’arbiy devorlar ustida shaharning asosiy darvozasi joylashgan bo’lib, akropolga olib boruvchi yo’llar bu me’morchilikni to’ldirib turadi.
Tarix sahnasida nomi ilk bor miloddan avvalgi 500-yillar atrofida tilga olingan shahar miloddan avvalgi 469-yildan boshlab Delos dengiz ittifoqiga qo’shilgan. Tarixiy yozuvlarda miloddan avvalgi 333-yilda Buyuk Iskandar shaharni qamal qilgani, biroq uning kuchli garnizoni va tik tuzilishi tufayli qamalni to’xtatishga majbur bo’lgani qayd etilgan. Salavkiylar davrida esa shahar, xususan uning teatri katta qurilish faoliyatidan o’tgan.
Shaharning o’z nomidan tanga zarb qilish an’anasi miloddan avvalgi 3-asrdan boshlab Rim imperatori Avrelian davriga qadar uzluksiz davom etgan. Erta davr tangalarida Apollon bilan bog’langan figuralar va mahalliy pamfiliya alifbosida yozilgan yozuvlar mavjud bo’lib, Rim hukmronligi ostida bu yozuvlar ellinlashtirilgan. Ushbu tangalar shaharning o’sha davrdagi avtonom va boy tuzilishini yaqqol ko’rsatadi.
Bizantiya davrida muhim ma’muriy va harbiy markazga aylangan Sillyon miloddan avvalgi 677 yoki 678-yillarda arab flotining bo’ron tufayli yo’q qilingan joyi sifatida tilga olinadi. Imperator vakilining markazi bo’lgan shahar Konstantinopolga olib boruvchi buyuk jamoat yo’lining boshida joylashgani sababli Pergadan o’zib ketgan. 1207-yilda esa hudud Saljuqiylar qo’liga o’tgan.
Bugungi kunda Sillyonni ziyorat qiluvchilar ellinistik, rim, bizantiya va saljuqiylar davriga oid qoldiqlarni birgalikda topishlari mumkin. Platoning shimoli-g’arbida uylar qoldiqlari va ko’chalar, g’arbda esa saljuqiylar masjidi, bizantiya cherkovi va sardobalar joylashgan. Janubi-g’arbiy etagida esa 8000 o’rinli teatr va odeon xarobalari qad ko’tarib turibdi.
Tepalikning tik va qoyali tuzilishi vaqt o’tishi bilan ko’chki xavfini ham keltirib chiqargan. Teatr va amfiteatr kabi ayrim inshootlarning qismlari ana shu tuproq ko’chishlari sababli qulab tushgan bo’lsa-da, hududning tarixiy va arxeologik ulug’vorligi tashrif buyuruvchilarni hayratda qoldirishda davom etmoqda.
Wikimedia research dossier · Oxirgi tekshiruv: 2026-09-17 06:40:15
