Yanartaş Efsanesi

Antalya'nın Kemer ilçesindeki Çıralı köyü yakınlarında bulunan Yanartaş, denizden 180 metre yükseklikte ve sahilin 3 kilometre batısında yer alan tarihi ve turistik bir doğalgaz kaynağıdır. Olimpos Bey Dağları Milli Parkı sınırları içinde kalan bu benzersiz alan, taşların arasından sızan kuru ve kokusuz gazın oksijenle temas etmesiyle kendiliğinden alev alması sonucu 2500 yıldır yanmaktadır.

Yunan mitolojisinde ve Anadolu'da binlerce yıldır anlatılagelen efsaneye göre, Ephyra Kralı Glaukos’un oğlu Hipponoes av partisinde kardeşi Belleros’u öldürür ve Bellerophontes adını alır. Sürgün edilen genç, kendisini öldürmeye kıyamayan Argos Kralı tarafından Likya Kralı'na gönderilir. Likya Kralı da onu Olympos dağında yaşayan, arslan başlı, keçi gövdeli, yılan kuyruklu ve ağızdan alevler saçan korkunç Chimera canavarı ile dövüşmeye yollar.

Bellerophontes, Pegassos adlı kanatlı atına binerek Chimera ile dövüşmeye gider. Canavar saldırdığında Pegassos havalanır ve Bellerophontes yere inerken mızrağı ile canavarı yerin yedi kat dibine gömer. Ancak Homeros'un aktardığı bu efsaneye göre Chimera yerin altından alevler saçmaya devam eder ve günümüzde hâlâ yanan bu alevler canavarın fışkıran soluğudur.

Efsanenin devamında, Bellerophontes’in zaferini kutlamak amacıyla Olympos’ta bir yarış düzenlenir. Atletler Chimera kutsal ateşiyle meşalelerini tutuşturarak Olympos kentine koşarlar ve böylece antik dönemdeki Olimpiyat Oyunları’nın Anadolu’daki ilk örneği gerçekleşmiş olur. Günümüzde yakılan geleneksel Olimpiyat Meşalesi de Chimera'nın sönmeyen ateşinin sembolik bir ifadesi olarak kabul edilir.

Bilimsel olarak incelendiğinde, Yanartaş'taki gaz çıkışının kökeni üzerine çeşitli görüşler öne sürülmüştür. Önceleri eski bir bataklıktan kaynaklandığı düşünülse de, günümüzde gazın hem organik thermogenic kökenli hem de düşük sıcaklıktaki serpentinleşme süreçleriyle oluşan nadir bir abiyotik metan karışımı olduğu anlaşılmıştır. Yerin altındaki rutenyum katalizörü sayesinde düşük sıcaklıklarda dahi metan üretimi devam etmektedir.

Zaman içinde sel sularının alüvyon getirmesi ve yapılan bazı sondaj çalışmaları alevlerin çıkış noktalarında ve şiddetinde değişikliklere yol açmıştır. 1935 yılında sadece 2 noktadan alev çıkarken, ilerleyen yıllarda bu sayı mevsimsel basınç değişiklikleri ve yeraltı su hareketlerine bağlı olarak farklılık göstermiştir. Kış aylarında gaz akışı ve alevler daha da güçlenmektedir.

Bugün ziyaretçiler, Çıralı plajının kuzeyindeki kayalıklara ulaşmak için orman içinden başlayan bir kilometrelik kolay bir yürüyüş patikasını takip ederler. Doğrudan alevlerin bulunduğu alanın hemen altında, ateşe atfedilen rolüyle bilinen tanrı Hephaistos'un tapınağının kalıntıları yer alır. Gece saatlerinde alevlerin görüntüsü en muhteşem haline ulaştığı için ziyaretçiler genellikle karanlık çöktükten sonra tırmanmayı tercih etmektedir.